Çfarë të shohësh në Berat.
Rrugica me histori.

Kalaja e Beratit ngrihet mbi një kodër shkëmbore në bregun e djathtë të Osumit. Muret, rreth 1400 m të gjata me 24 kulla, u fortifikuan kryesisht në shekullin XIII, por lagjja Kala brenda tyre banohet ende. Aty ruhen kisha bizantine, Xhamia e Kuqe dhe Muzeu “Onufri”. Në UNESCO që nga 2008, si zgjerim i Gjirokastrës.

Mangalemi ngjitet në tarraca nga Osumi deri te kodra e Kalasë dhe ishte qendra e bashkësisë myslimane të Beratit; nga 2008 është pjesë e Trashëgimisë Botërore UNESCO. Shtëpitë e shekujve XVIII–XIX, me gur poshtë e dru sipër, kanë aq dritare njëra mbi tjetrën sa Beratin e quajnë “qyteti i një mbi një dritareve”.

Lagjia Goricë ngrihet në bregun e majtë të Osumit, përballë Kalasë, dhe lidhet me qytetin nëpërmjet Urës së Goricës. Qendër e hershme e bashkësisë ortodokse, ka shtëpi të vogla guri në krye të shpatit dhe banesa tregtarësh me çardakë të zbukuruar më poshtë, shumë prej tyre të rindërtuara pas tërmetit të vitit 1851.

Muzeu Kombëtar Ikonografik “Onufri” u hap më 1986 në Katedralen “Fjetja e Shën Mërisë” (1797), brenda Kalasë së Beratit. Mban emrin e piktorit të shekullit XVI, të njohur për të kuqen e tij, dhe ekspozon ikona e objekte liturgjike të shekujve XIV–XX nga Onufri, i biri Nikolla, David Selenica dhe familja Çetiri.

Ura e Goricës daton nga viti 1777, kur Ahmet Kurt Pasha zëvendësoi një urë më të vjetër prej druri; e riparuar pas përmbytjeve të 1880-ës, ajo kalon Osumin me harqe guri drejt lagjes Gorica. Çdo 6 janar këtu hidhet kryqi në lumë.

Ujëvara e Bogovës, pranë fshatit Bogovë në Skrapar, bie nga rreth 20 metra lartësi në një pellg të thellë me ujë të gjelbër. E shpallur Monument Natyror për vlerat hidrologjike dhe estetike, ajo tërheq vizitorë e alpinistë sidomos në verë, për freskinë që ofron.

Mali i Tomorrit ngrihet mbi Berat deri në 2416 metra, me pyje lisi e pishe dhe livadhe alpine. Më 20–25 gusht bektashinjtë ngjiten në pelegrinazh te tyrbja e Abaz Aliut, lart në mal; gjatë pjesës tjetër të vitit shtigjet i shërbejnë ecjes malore, ndaj planifikoni transportin dhe kontrolloni motin.

Tabja është një kullë e fortifikuar në muret e Kalasë së Beratit, me një emër që vjen nga një term osman për ndërtimet e ngritura posaçërisht për mbrojtje. Nga lart shihen Osumi dhe Ura e Goricës, ndaj vizitorët ndalen këtu për fotografi.

Lumi Osum kalon nëpër Berat, mes lagjeve Mangalem dhe Gorica, ndërsa në rrjedhën e sipërme ka gdhendur Kanionin e Osumit pranë Çorovodës. Në qytet mund ta shijoni nga Ura e Goricës; kanioni, i njohur për rafting e ecje, kërkon një udhëtim më vete.

Muzeu Etnografik ndodhet në një banesë beratase të shekullit XVIII, me oborr të brendshëm dhe çardak, dhe ruan rreth 1400 objekte. Në katin e poshtëm rikrijohet pazari mesjetar me vegla zejtarësh; në katin e sipërm shihen dhomat e miqve dhe të familjes.

Kantina Nurellari është një kantinë vere në kodrat përreth Beratit, që ndërthur traditën e verëbërjes me teknologjinë moderne. Vizita mund të përfshijë shëtitje në vreshta, njohjen me prodhimin dhe degustim me produkte vendase; lajmërojuni më parë.

Sinja, fshat dhe njësi administrative e Bashkisë Berat, ruan rrënojat e një kalaje mesjetare dhe kisha të vjetra mes kodrash të gjelbra. Në të njëjtën zonë është Liqeni i Mbreshtanit, me ujë të kthjellët: të dyja bashkohen lehtë në një ditë jashtë qytetit.